Spanje Reisbestemmingen - Doñana & Z Spanje

DOÑANA & ZUID-SPANJE

Reisdata: za. 27 december 2008 t/m za. 03 januari 2009 (8 dagen).

Prijs: € 1.095

Verwachte aantal vogelsoorten: 110-130.

8 dagen, o.l.v. Kees Woutersen


Winter in de Coto de Doñana betekent vooral watervogels. Grote aantallen eenden, steltlopers en reigers brengen hier de winter door. Interessante soorten zijn zwarte ibis, purperkoet, knobbelmeerkoet, marmer- en witkopeend. Er zijn veel flamingo´s, ooievaars en steltkluten. De marismas staan nu vol water en zien er heel anders uit dan in de zomer. Doñana is een van de laatste bolwerken van de Spaanse keizerarend en de pardellynx. De kale rotsen in de bergen van Grazalema herbergen havikarend, zwarte tapuit en steenbok. El Torcal is een   opmerkelijk afgesleten rotsformatie. In dit fotogenieke gebied vinden we oa grijze gors en blauwe rotslijster.

Dag 1.   Aankomst, ophalen in Málaga

Vervoer naar sierra Grazalema, voor 2 nachten.

Dag 2. Sierra de Grazalema

We rijden rond de hogere delen en maken   wandelingen tussen kale rotsen, alpenweiden en bossen. Interessante vogels zijn o.a. vale gier,   zuidelijke klapekster, hop, blauwe rotslijster, alpenkraai en cirlgors, allen vogels van extensief beheerd land.

Dag 3. Grazalema, Medina, Doñana

Na een ochtendwandeling rijden we naar het meer Laguna de Medina met witkopeenden en veel watervogels. ´s Middags komen we aan in El Rocio, het ´cowboydorp´ aan de rand van Doñana, waar we drie nachten blijven.

Dag 4, 5 & 6. Coto de Doñana

El Rocio, het ´cowboydorp´ met zand in de straten is een van de beste vogelkijkpunten van Europa. We zoeken het noordelijk deel van Doñana af en gaan met een excursie diep het Nationale Park in. Naast El Rocio ligt het riviertje La Rocina en iets verder El Acebuche, bezoekerscentra met paden op houten flonders en schuilhutten. We bezoeken ook Mediterraan bos, de duinen en het strand. Met 4 x 4 maken we een excursie door alle landschappen en rijden terug over het verlaten strand.

Dag 7. Fuente de Piedra, El Torcal

In het zoutmeer Fuente de Piedra broeden 16.000 flamingos. In de middag rijden we naar 1.200 meter hoogte, voor een heel ander landschap en een wandeling in El Torcal.

Dag 8. Terugreis, retour vliegveld Málaga.


Praktische informatie vogelreis

Doñana & Zuid-Spanje:

Reisdata: za. 27 december 2008 t/m za. 03 januari 2009 (9 dagen).

Reissom: €   1095. Eénpersoonskamertoeslag: € 180.

Aankomt/vertrek: vliegveld Málaga, aankomst en vertrek in de middag (plm. 13.00 – 16.00 uur) tenzij anders afgesproken. Aanbevolen vliegmaatschappij: Transavia, Iberia.

Inclusief/exclusief: verblijf obv volpension (ontbijt, lunchpakket, avondeten), alle vervoer ter plaatse, alle excursies, Nederlandse reisleiding, alle entreegelden, informatiepakket over de te bezoeken gebieden . Exclusief: heen- en terugreis Spanje, evt. reisverzekering, fooien, souvenirs, eigen consumpties.

Vervoer in Spanje: 9-persoons busje.

Zwaarte: lichte wandelingen (max. enkele   kilometers).

Aantal deelnemers: tenminste 3 personen, maximaal 15 personen.

Accommodatie: Familiehotel met douche/toilet op de kamer en middenklasse/luxe hotel met douche/toilet op de kamer .

Klimaat: variabel, overdag temperaturen van rond de 10 - 20 º C., kans op regen, bewolking en zon.

Extra informatie : op aanvraag.

Opgaveformulier: klik hier.


Belangrijke Vogelgebieden (IBA´s) van deze reis:

Doñana (Andalucía, 230.000 ha): Moerassen van de Guadalquivir.

De Coto de Doñana en omgeving is een gevarieerd gebied rond de uitgestrekte delta van de Guadalquivir. Autochtone naaldbossen, struikvegetatie, duinen, stranden, rivieren, moerasvegetatie en cultuurland. Ornithologisch belang. Doñana is het belangrijkste Wetland van Spanje. Er kunnen meer dan 400.000   eenden overwinteren en ongekende aantallen waterwild, steltlopers, roofvogels enz doen Doñana tijdens de trek aan. Zijn naam als uitzonderlijk vogelgebied heeft het ook te danken aaan de enorme reigerkolonies die in bomen zijn gevestigd: kwak 50 paar, ralreiger 40 paar, kleine zilverreiger 300 paar, purperreiger 300 paar maar liefst 1.100 paar lepelaars en de laatste jaren al weer tientallen zwarte ibissen. Bedreigd waterwild vindt hier zijn belangrijkste verblijfplaats: marmereend 25 paar, krooneend 70 paar en tot 5.000 overwinteraars, witkopeend tientallen paren, purperkoet 400 !! paar en knobbelmeerkoet tot enkele paren. Wat dacht u van 600 paar zwarte wouwen, 8.000 paar steltkluten, 2 - 4.000 paar vorkstaartplevieren, 1.000 paar lachsterns en 3.000 witwangsterns. Er broeden ook enkele honderden Audouins - en dunbekmeeuwen. Er zijn altijd enkele duizenden flamingo´s aanwezig en in de trektijd natuurlijk duizenden steltloper. Doñana is in ieder jaargetijde interessant maar grote stukken drogen op in de loop van de zomer.

Bescherming: Vroeger werd Doñana door de koningen als jachtgebied gebruikt en daar heeft het zijn oorspronkelijkheid aan te danken. Nu is 46% beschermd o.a. als Nationaal Park, Natuurpark en IBA.

 

Grazalema (Andalucía, 90.500 ha.): de hoogste bergen van zuid Spanje.

Habitat: de sierras van Grazalema en Ubrique zijn bedekt met naaldbossen, mediterrane struiken en kleinschalige landbouwgrond en maar liefst 20% is vrijwel kale rotsen. De hoge zilverspar is endemisch.

Ornithologisch belang: (roof)vogels die op rotsen broeden zoals aasgier (13 paar), vale gier (320 paar), havikarend (12! paar). Daarnaast is het van belang voor steenarend, jonge keizerarenden, slechtvalk, oehoe, alpenkraai, kleine torenvalk, zomertortel en kaffergierzwaluw. Veel trekvogels op weg naar de Straat van Gibraltar komen hier langs.

Bescherming: 57% van de IBA is beschermd als Natuurpark, IBA.

 

Lagunas de Medina - Puerto Real (Andalucía, 4.900 ha): zoutmeren en omgeving.

Habitat: rond deze ondiepe zoutwatermeren met veel moerasvegetatie ligt weiland en cultuurland. Het meer van Medina is de grootste en is de laatste die in de zomer opdroogt.

Ornithologisch belang: vooral watervogels (bijvoorbeeld (maximale aantallen) flamingo´s (800), koereiger (300), marmereend (onregelmatig, 110) witkopeend (200, neemt toe), spaanse keizerarend (7), purperkoet (10, toenemend) meerkoet (25.000), knobbelmeerkoet (3). Steltlopers en zangvogels op trek.

Bescherming: alleen de meertje als IBA en natuurreservaat.

 

Fuente de Piedra (Andalucía, 10.600 ha.): altijd zout water.

Habitat: Bijna alle zoutmeren in Spanje drogen in de loop van de zomer op, maar in Fuente de Piedra (6,5 x 2,5 km) staat altijd water. In de omgeving zijn nog een elf ondiepe meertjes maar er is vooral cultuurland.

Ornithologisch belang: Fuente de Piedra heeft een gigantische flamingokolonie, met maximaal 16.900 paar. Verder is het van groot belang voor strandplevier (100 paar), lachstern (676 paar) en steltlopers.

Bescherming: een aantal van de meren, 16% van het gebied is o.a. beschermd als natuurreservaat.

 

El Torcal (Andalucía, 23.500 ha.): spectaculaire Sierra van Antequera.

Habitat: een 45 km lange bergrug ten noorden van Málaga waarvan het grootste deel ontbost is. Er zijn veel kale rotsen, er is nog interessant bos, wat struikjes en er staan olijf- en amandelbomen.

Ornithologisch belang: Voor de havikarend (7 - 9 paar) en de alpenkraai (300 paar) is het gebied van groot belang. Verder zijn er grote aantallen rotsminnende soorten te vinden zoals slechtvalk, oehoe, alpengierzwaluw, rotsduif, blauwe rotslijster, grijze gors en rotsmus.

Bescherming: De landschappelijk unieke rotsformatie van El Torcal heeft, samen met Fuente de Piedra, de eer het eerst als Natuurpark van Andalucía aangewezen te zijn. 13,5% van de IBA is beschermd.

Voorjaarsreis (niet in 2009):

Het voorjaar begint bijzonder vroeg in Zuid-Spanje, vrijwel alle zomervogels zijn half maart aanwezig. In de Coto de Doñana komen watervogels in ongekende aantallen voor. Het is een van de laatste bolwerken van de Spaanse keizerarend en de pardellynx. De talrijkste roofvogel is de zwarte wouw (600 paar), er zijn 1000-den reigers in 6 soorten, de zwarte ibiskolonie heeft 600 paartjes (2004), de purperkoet loopt naar de 1.000 paar en met knobbelmeerkoet, marmer- en witkopeend gaat het eindelijk beter. Er zijn veel flamingo´s, ooievaars, sterns, steltlopers, bijeneters, hoppen en zangvogels. De kale rotsen in de bergen van Grazalema herbergen havikarend, zwarte tapuit, grijze gors en steenbok. El Torcal is een opmerkelijk afgesleten rotsformatie.

Dag 1. Aankomst Málaga
Vervoer naar sierra Grazalema, voor 2 nachten.

Dag 2. Sierra de Grazalema
We rijden rond de hogere delen en maken wandelingen tussen kale rotsen, alpenweiden en bossen. Interessante vogels zijn o.a. vale gier, roodkopklauwier, zuidelijke klapekster, hop, bijeneter, blauwe rotslijster, alpenkraai en cirlgors, allen vogels van extensief beheerd land.

Dag 3. Grazalema, Medina, Doñana
Na een ochtendwandeling rijden we naar het meer Laguna de Medina met witkopeenden en veel andere watervogels. ´s Middags komen we aan in El Rocio, het ´cowboydorp´ aan de rand van Doñana, waar we vier nachten blijven.

Dag 4, 5, 6 & 7. Coto de Doñana
El Rocio is een van de beste vogelkijkpunten van Europa. We zoeken twee dagen het noordelijk deel van Doñana af omdat daar de meeste vogels zitten. Naast El Rocio ligt het riviertje La Rocina en iets verder El Acebuche, bezoekerscentra met paden op houten flonders en schuilhutten. We bezoeken ook het Mediterrane bos, de duinen en het strand. Aan het eind van dag 7 rijden we naar Antequera voor twee overnachtingen.

Dag 8. Fuente de Piedra, El Torcal
In het zoutmeer Fuente de Piedra broeden lachsterns en 16.000 flamingos. In de middag rijden we naar 1.200 meter hoogte, voor een heel ander landschap en een wandeling in El Torcal.

Dag 9. Terugreis, retour vliegveld Málaga.

 

o

Sierra Grazalema (© Kees Woutersen).

De pardellynx leeft nog in Doñana (© Wil Luiijf).

 

 

p

p

El Rocio en La Rocina, voorjaar 2007 (© KW).

p

De grote reigerkolonie (© KW).

p

Overstroomde rivier bij Doñana, maart 2006 (© KW).

Vogels kijken in Doñana (© Wim Temmink).

El Rocio, aan de rand van Doñana (© Kees Woutersen).

p

Bij El Acebuche (© KW).

Op het terras in El Rocio (© Wil Luiijf).

Mediteraan bos in Doñana (© Wil Luiijf).

Duinen in Doñana (© Wil Luiijf).

Purperkoet  (© Erik Taalman-Kip).

p

Zilverspar, endeem van Grazalema (© Kees Woutersen).

El Torcal (© Kees Woutersen).

REISVERSLAGEN

Zuid-Spanje en de Coto de Doñana,

6 t/m 15 april 2003

 

Door: Paula van Schaik.

Mijn man en ik zijn maar eenvoudige gelegenheids-vogelaars en behoren tot de categorie mensen voor wie alles wat leeft en bloeit boeiend is. En verder willen we wat we zien dan ook nog graag vastleggen op video en/of foto; niet alleen maar waarnemen. Waarom schreven we ons dan in voor een vogelreis? Omdat dit niet zomaar een vogelreis is, maar één waarvan zowel de formule als de locatie (Spanje) ons wel aanspreekt. Bovendien is een bezoek aan de Coto de Doñana erin opgenomen, een natuurgebied dat al jaren op ons verlanglijstje staat. Ik ging dus met hooggespannen verwachtingen op reis. En we zijn niet in onze verwachtingen teleurgesteld, het was een fantastische reis!

 

Dag 1, zondag 6 april

De eerste verrassing kwam meteen bij aankomst, op de parkeerplaats van het vliegveld van Málaga. Een aantal van onze reisgenoten stond direct in de lucht te wijzen en te roepen: torenvalk, gierzwaluw, zwarte spreeuw; de schrik sloeg me om het hart, waar was ik in verzeild geraakt? Een gezelschap échte vogelaars, ja, dat wist ik, maar dit kwam op mij toch wel erg fanatiek over. Veel tijd om me verder te verbazen kreeg ik niet; er moesten nog 4 reisgenoten arriveren en om het wachten te veraangenamen werden de 10 zojuist aangekomenen (5 Drentse vogelaars/vrienden, 2 wandel-&vogel-vriendinnen, 1 alleenreizende vogelaar en wij) door Kees Woutersen naar een vlak bij het vliegveld gelegen stukje strand gebracht om zich te verpozen. En te vogelen, uiteraard, want dat ging meteen verder. Halsbandparkieten, bijeneters, een hop en als klap op de vuurpijl een vorkstaartplevier, allemaal vlak bij dat verder niet spectaculaire strandje van Guadalmar. Het leverde mij ook meteen een paar vieze, natte schoenen op, want als onervaren Natura Aragon reiziger had ik makkelijke reisschoenen aangetrokken en geen stevige tegen modder bestande stappers. Maar ach,

  het zonnetje scheen lekker, de sfeer was goed, wie maalt er dan om een paar natte voeten. Toen Kees ook de 4 overige reisgenoten (nog 2 echtparen) van het vliegveld had opgehaald vertrokken we met gezwinde spoed naar onze eerste plaats van bestemming, Tarifa. De rit voerde ons door een schitterend landschap, dankzij de vochtige winter was het prachtig groen, met volop bloemen.

 

Nadat we Gibraltar gepasseerd waren, wachtte mij de volgende verrassing; we gingen helemaal niet rechtstreeks naar het hotel, maar stopten op een heuvel bij een vogelobservatiepost. Zo groeide het aantal waarnemingen van die eerste dag nog aanzienlijk, want er kwamen diverse trekvogels "overwaaien". Letterlijk; er stond een stevige bries. Ik ga in dit reisverslag geen complete opsomming geven van wat we elke dag zoal dag zagen.

Tenslotte werd het dan toch tijd om het hotel op te zoeken, en onder het genot van een drankje op het terras aan het strand de indrukken van deze eerste dag te laten bezinken en een beetje nader met elkaar kennis te maken. Voor het diner werd de soortenlijst van de dag ingevuld en het programma voor de volgende dag doorgenomen, en daarna deden we de maaltijd alle eer aan. Het was een vermoeiende dag geweest, en voor sommige deelnemers ook een knap lang dagje, dus na het toetje vertrokken de meesten vrij snel richting hun kamer.

 

Dag 2, maandag 7 april

Volgens goed Zuid-Spaans gebruik kon er pas om 9 uur ontbeten worden, dus Kees had de wakkeren onder ons opgeroepen om met hem voor het ontbijt alvast een uurtje te gaan wandelen. Deze ochtend kreeg hij echter geen medestanders; iedereen deed het nog even kalmpjes aan. Maar om 9 uur waren we present en lieten ons het ontbijt goed smaken. Voor we wegreden moesten we nog even een rustende grote nachtpauwoog vereeuwigen; je komt niet elke dag de grootste Europese (nacht)vlinder tegen. Het was maar een korte rit naar het telpunt op de heuvel, en daar kon het serieuze vogelen beginnen. Het zonnetje scheen uitbundig, de wind was beduidend minder heftig dan de vorige dag, maar de trekvogels lieten even op zich wachten. Er bewoog echter genoeg in de struikjes en de bloemen op en om de heuvel om dat gemis goed te maken; we zagen o.a. roodborsttapuiten, gekraagde roodstaarten, een tekla leeuwerik en diverse vlinders.

 

Wat later kwamen toch ook de trekvogels (en dankzij de vele aanwezige telescopen konden we daar allemaal volop van meegenieten - dank, heren "telescopisten"). Indrukwekkend vond ik de uit meer dan 70 exemplaren bestaande groepen ooievaars, prachtig om die grote vogels zo over zee aan te zien komen! In de loop van de middag daalden we weer af naar zeeniveau, en namen een kijkje in het haventje van Tarifa.

 

Na een korte koffiepauze gingen we naar ons laatste observatieterrein voor deze dag, het strand van Los Lances. Na al het gedreutel op de heuvel bij het telpunt konden we hier lekker in de frisse zeelucht even stevig de benen strekken. We kwamen een aantal driftig in de weer zijnde mestkevers tegen, die verwoede pogingen deden elkaar de mestbal te ontfutselen. Heel in de verte lag een kadaver op het strand, waar een aasgier zich aan tegoed deed. We struikelden bijna over een gestreepte pijlstaart, die zomaar op het zand lag. Er scharrelden uiteraard diverse strandlopers rond, en we zagen behalve vele geelpootmeeuwen ook, zoals gehoopt, Audouins-meeuwen.

 

Op de terugweg naar het hotel stopten we nog even op een weitje waarvandaan gewoonlijk gieren te zien zijn. Maar niet vandaag, wel grazende koeien met hun melodieuze bellen, en paarden met een snoepig veulentje. Dus dan toch maar door naar het hotel, om nog een keer rustig vanaf het terras te genieten van het uitzicht over zee. Want, anders dan gepubliceerd in het oorspronkelijke reisprogramma, dit zou de laatste avond hier zijn. Zoals Kees uitlegde bij het daagse ritueel van lijst invullen en programma voor de volgend dag bespreken was dat gedaan om een extra dag in te kunnen lassen bij de Coto de Doñana, om de overmaat aan indrukken daar rustiger te kunnen verwerken.

 

Dag 3, dinsdag 8 april

Ook voor vandaag had Kees weer wandelaars opgeroepen om hem te vergezellen bij de ochtendwandeling, en nu met meer succes. Na het ontbijt pakten we de bagage in de beide busjes, en namen afscheid van de Atlantische kust. We moesten aardig wat kilometers overbruggen om ons volgende reisdoel, de Sierra de Grazalema, te bereiken, dus het bleef vandaag bij wat korte stops onderweg. De eerste bij een stuwmeer, maar het was er guur, met een harde wind; veel watervogels lieten zich niet zien. We reden dus verder, tot de uitkijkpost "Puerto de Ojen". Ook hier nog die gure wind, maar ondanks dat genoten we van het prachtige uitzicht en de vele roofvogels; vale gieren die op ooghoogte langs kwamen zweven, dwergarenden en slangenarenden, biddend, poten omlaag hangend en dan als een kanonskogel in duikvlucht naar beneden schietend.

 

We vervolgden de reis, en wat later wandelden we een stukje tussen de geweldige (kurk)eiken langs een klaterend beekje in natuurpark "Los Alcornocales", schitterend! Naast de machtige eiken was er trouwens voor de plantenliefhebbers in de groep vandaag nog veel meer moois te zien; volop bloeiende scilla peruviana, witte en lila cistus, zonneroosjes en op een picnicplaats ontdekten we de limodorum abortivum (abortus orchidee). Ergens

  onderweg gaf een tweetal aasgieren nog een schitterende vlieg"show" en liet zich vanuit de busjes erg goed bekijken. Na aankomst in onze verblijfplaats in ons dorp bij Grazalema maakten we voor het diner nog een korte wandeling langs het door het dorp stromende riviertje.

 

Bij de forellenkwekerij die ook aan dat riviertje ligt zagen we onze eerste grote gele kwikstaart van de reis. Maar, nog veel leuker, hoog in de bomen ontdekten we jonge bosuilen met een ouder; van verder wandelen kwam toen niet veel meer. Het diner in het Hostal waar we verbleven was prima; zoals we al hoopten na het zien van de forellen kwekerij vlakbij, stond er o.a. forel op het menu. Maar ook de gevulde paprika's waren een succes; de keuken hier was perfect. Nog even nababbelen onder het genot van een kopje koffie, en dan naar bed.

 

Dag 4, woensdag 9 april

Hier in in het dorp konden we tenminste op een voor ons begrijpelijker tijdstip ontbijten, en ook het ontbijt zelf mocht er zijn. Versgeperst sinaasappelsap, warme geroosterde sneden brood, heerlijke (eigengemaakte?) jam, prima, op zo'n bodem kun je gaan vogelen. En er stond heel wat op het programma voor vandaag, de Sierra de Grazalema staat bekend als havikarend-gebied, en verder hoopten we natuurlijk op specifieke rotsvogels als blauwe lijster en alpenkraai. Maar, voor we het dorp uitreden, moesten we nog even bij de jonge uilen kijken. Terwijl wij de die zochten, flitste er een ijsvogel langs. En na enig speurwerk vonden we ook de uiltjes, alleen zaten ze nu veel beter verstopt; dat is wel zoals het hoort maar zo viel er voor foto/ video geen eer aan te behalen. Dus we verlieten de uiltjes en gingen de Sierra in. Om te beginnen maakten we een leuke wandeling bij Puerto del Boyar, veel vogels, goed waarneembaar, en prachtige vergezichten. De mooiste waarneming was echter geen vogel, maar een een reptiel: een hoefijzerslang! Hij (of zij) lag lekker op een plat rotsblok te zonnen, maar toen de fotografen naderbij slopen om een mooi plaatje te schieten, ging hij er vandoor. Na deze wandeling reden we wat verder, naar het hoogste

  punt van de Sierra de Grazalema, bij de Puerto Las Palomas. De parkeerplaats ligt op 1357 m, maar te voet kun je nog hoger. Dus werden eerst de lunchpakketten aangesproken, en stapte vervolgens het grootste deel van het gezelschap het bergpad op, terwijl een enkeling rustig bij de busjes bleef. De klimmers werden beloond en zagen de rode rotslijster, terwijl de benedenblijvers genoegen namen met een enkele "pinsapo" (inheemse zilverspar) en wat vlindertjes.

 

Maar Sierra de Grazalema hield haar grootste schat nog steeds verborgen: we zagen geen havikarend! Na een koffiepauze in het aardige dorpje Grazalema maakten we nog een flinke rondrit door het gebied met diverse stops; een korte wandeling, een uitkijkpunt, we deden er alles aan, maar de havikarend vertoonde zich niet. Tenslotte werd het tijd terug te keren naar het Hostal, waar ons weer een prima verzorgd diner wachtte.

 

Daarna maakten we nog een avondwandeling met de "bat-detector", we hadden vleermuizen rond zien vliegen, maar om ze te determineren hadden we dat hulpmiddeltje nodig. Ondanks het niet verschijnen van de havikarend was het weer een geweldige dag geweest.

 

Dag 5, donderdag 10 april

Vandaag weer een grote verplaatsing, dus we begonnen voor de liefhebbers met een fris ochtendwandelingetje voor het ontbijt. Dat ontbijt was nog verrassender dan de dag ervoor, er stonden nu ook schaaltjes op tafel met ons onbekend uitziende hartige smeersels, die voortreffelijk smaakten! Daarna weer alles in de busjes geladen, en op weg naar de Coto de Doñana. Zoals gezegd, een flinke tocht, met één stop onderweg, bij de Laguna de Medina. Een zoetwater meer, onder de rook van Jerez de la Frontera, waar o.a. witkopeenden moeten voorkomen. Er loopt een mooi wandelpad langs het hele meer, en behalve de verwachte watervogels (waaronder de witkopeenden) waarvoor de telescopen

  weer onmisbaar bleken, lieten veel kleine zangvogels zich luid en duidelijk audio&visueel waarnemen, zelfs de nachtegaal had zich niet erg overtuigend verstopt. En we zagen nog veel meer interessants, heel veel vlinders, spannende kevers, en een ringslang die bezig was een kikker te verorberen.

 

Zo langzaamaan zocht iedereen een comfortabele steen om op te gaan zitten, en werden de lunchpakketten geopend. Na de inwendige mens versterkt te hebben liepen we terug naar de busjes en vervolgden de tocht naar El Rocío, onze basis aan de rand van de Coto de Doñana. Dat is een verhaal op zich, wat een apart oord! Het plaatsje heeft wat weg van een Wild West spookstadje, met z'n ongeplaveide straten en pleinen, hekken om paarden aan vast te zetten, en vooral de vele leegstaande broederschapshuizen. Eén maal per jaar, een week lang (de week voor Pinksteren), dan gonst El Rocío van het leven, dan komen de pelgrims van de diverse broederschappen hier tezamen om de maagd van El Rocío te aanbidden, en dan bevolken zo'n 1,5 miljoen mensen dit stadje. De rest van het jaar staan de broederschapshuizen leeg, en ongebruikt, te wachten op de volgende pelgrimage.

 

Soms wordt zo'n huis verhuurd, aan een familie, of een andere groep mensen die El Rocío komt bezoeken. Zoals wij, dus. Dat had zo z'n charmes, met een eigen huiskamer en keuken (en paardenboxen achter de patio - de pelgrims komen gewoonlijk te paard of met een huifkar, dus behalve voor de mensen moet er ook onderdak zijn voor hun paarden!) Na ons geïnstalleerd te hebben, kregen we van Kees de onthutsende mededeling dat het diner pas om 21.30 uur (!) zou zijn, en dus was er nog ruim voldoende tijd om maar vast eens een blik op het natuurpark te werpen.

 

El Rocío ligt aan de oever van de rivier La Rocina, één van de water-leveranciers voor Doñana; een korte wandeling vanuit ons huis en we konden meteen genieten van een overvloed aan steltlopers en waadvogels. Maar er kwamen wat duistere wolken dreigend naderbij, en het werd tijd voor het daaglijkse ritueel van de soortenlijst en het bespreken van het programma van de volgende dag. Terug naar "ons huis" dus, en met z'n allen rond de tafel in de huiskamer, met een drankje en wat knabbels (onze "leiders" hadden inkopen gedaan) was het werkelijk heel knus en gezellig in ons broederschapshuis.

 

En er was nog een verrassing: Johan had de laptop bij zich en wij kregen de primeur van de dia-presentatie van de reis naar Gambia die Kees en Johan afgelopen januari maakten, ter voorbereiding van de reis die volgend jaar op het Natura Aragon programma komt te staan. Zo vloog de tijd en kwamen we zowaar te laat bij het "diner". Hoewel, diner ……

Eén bord met drijfnatte sla, en een tweede met een berg patat en een, laten we maar zeggen "zeer stevig doorbakken", karbonade - nou ja, dat was misschien een beetje onze eigen schuld omdat we te laat waren - het was verrassend en weer eens iets heel anders, dat zeker.

 

Dag 6, vrijdag 11 april

Direct na het ontbijt stapten we in de bus van Claudio, de officiële gids die ons vandaag mee zou nemen het Parque Nacional in. Er was net even te weinig ruimte voor iedereen in die bus, en zo konden een paar vrijwilligers (waaronder ik) mee in de jeep, met Kees aan het stuur. Claudio bracht ons naar interessante plekken; we zagen zwarte wouwen, een troep bijeneters, en, wat we natuurlijk hoopten, een vers spoor van de pardel lynx.

 

Een mooie dwergarend was zo vriendelijk om een tijdje rustig te blijven zitten op hetzelfde paaltje, zodat we allemaal door de telescoop goed naar hem konden kijken. Claudio wees op een bosgebied, daar zouden keizerarenden nestelen, dus als het mee zat... En het zat mee, er klonk een triomfantelijke kreet, alle telescopen werden gericht, en ja hoor, het was ver weg, maar het was onmiskenbaar een keizerarend die daar cirkelde. We bekeken hem zolang het kon. Daarna vervolgden we de route, over het pad tussen de moerassen die een wonderlijk wit waas vertoonden, het leken hier en daar wel zandvlaktes i.p.v. waterplassen. Bij nadere beschouwing bleek die zachte witte wolk te worden veroorzaakt door miljoenen kleine bloempjes; de waterranonkel stond volop in bloei! Tenslotte kwamen we bij het bezoekers-centrum Jose Antonio Valverde, waar een grote observatieruimte goed uitzicht biedt op het natuurgebied. Op een eiland vlak voor de ramen was het dringen om een plekje te vinden, purperreiger, kleine zilverreiger, zwarte ibis, kwak, dat alles zat daar en was druk bezig met nestelen.

 

Er zwommen ook meerkoeten; volgens Kees is elke meerkoet in de Coto de Doñana "verdacht". Dit waren echter allemaal gewone, de zeldzame knobbelmeerkoet liet zich nog even niet zien. Maar er waren jonkies, en die malle zwarte balletjes met hun rode pluizige kopjes zijn hoe dan ook leuk, dan maar zonder knobbel. Plotseling schoot er een opvallend gekleurde vogel langs de   ramen van de observatie-ruimte, iemand riep "woudaapje", en de hele groep rende langs die grote ramen, achter het reigertje aan! Het geluk was die dag werkelijk met ons, hij kwam even later nog een keer langs, en we zagen zelfs nog een tweede.

 

Ondanks dat we ogen tekort kwamen, werden we toch weer de bus in gedirigeerd, want we moesten nog weer helemaal terug naar El Rocío. Dat deden we via een omweggetje, waar ooievaars hoog in een stel eucalyptus bomen nestelden, en, daar ging het om, de Spaanse mus maakt dankbaar gebruik van de benedenverdieping van het grote ooievaarsnest voor zijn broedactiviteiten. Dus weer een soort erbij, het was een topdag, zoals bleek bij het invullen van de lijst.

Voor het zover was moesten we eerst verhuizen, ons eerste "huis" was maar voor één dag, vanwege de aanpassing in het programma. Nu namen we onze intrek in een meer hotelachtig huis, elke kamer weer met badkamer, en de "eetkeuken" ook in hetzelfde gebouw. We verloren zo wel onze gezellige huiskamer en keukentje (met koelkast; de drankjes moesten nu in een doos op de galerij geparkeerd worden). Zoals gezegd, het bleek een topdag geweest te zijn: 104 vogelsoorten staan er op mijn lijst! Waaronder - naast de keizerarend natuurlijk - diverse toch ook wel heel bijzondere, zoals purperkoet, knobbelmeerkoet (ja, we zagen hem toch!), witbuikzandhoen en de met uitsterven bedreigde marmereend.

 

Het vogelen was dan misschien wel gedaan, maar de dag was nog niet ten einde. Na het nuttigen van de avondmaaltijd gingen we op zoek naar een cafeetje voor de koffie (en meer). Dat werd tenslotte een kroegje van een Engelsman, waar een aantal zigeuners spontaan begon te musiceren; gitaar, gezang, castagnettes en handgeklap creëerden een geweldige atmosfeer waardoor de laatsten van ons gezelschap pas 's nachts om half drie in bed belandden (naar ik me heb laten vertellen).

 

Dag 7, zaterdag 12 april

Bij het ontbijt hoorden degenen die niet mee waren gegaan naar "de Engelsman" wat ze gemist hadden. Het was maar goed dat er een rustig dagje in de planning zat, eigenlijk was dat gedaan om de overweldigende indrukken van de Coto de Doñana te laten bezinken, maar nu kwam het voor de nachtbrakers ook wel heel gunstig uit. Hoewel, en rustig dagje, we trokken toch weer aardig heen en weer. Eerst reden we naar een ander Doñana bezoekerscentrum, El Acebuche, waar voor de liefhebbers ook souvenirs te koop zijn.

 

Bij het centrum zijn een paar mooie wandelpaden uitgezet, met diverse schuilhutten om over het park uit te kunnen kijken, daar startten we. Het was boeiend, zo kreeg ik b.v. een purperkoet heel mooi in beeld. De wandeling op zich was ook mooi, en heerlijk rustig, tussen de schitterende parasoldennen, met de paarse "kuifjes" van de uitbundig bloeiende lavendel in het ochtendzonnetje. Na de wandeling namen we op de picknickplaats bij het bezoekerscentrum strategische posities in, want hier verwachtten we blauwe eksters, op zoek naar iets eetbaars. Een appel of peer voldoet volledig aan deze eis, dus vlug een hap eruit, en op een zonnig plekje met dat stuk fruit. Ons geduld werd niet erg beproefd, ze kwamen snel, en in voldoende aantallen om alle kijkers en fotografen tevreden te stellen.

 

Na de ekstersessie gingen we naar het Doñana strand (bij Matalascañas, een echt toeristenoord, ontstaan aan de rand van het natuurgebied door een ongelukkige zet van de Spaanse overheid). Hier verdreef de frisse zeelucht de laatste nevelflarden van het nachtelijke uitje, en kwamen de zeevogels weer even aan bod, terwijl wij relaxed de lunchpakketten nuttigden. Daarna reden we terug naar El Rocío.Via palacio El Acebron, ooit landgoed en jachtgebied, nu bezoekerscentrum met een mooi uitzicht vanaf het dakterras, stopten we tenslotte op loopafstand van El Rocío, bij een aantal schuilhutten langs La Rocina, voor de onverzadigbaren. De rest van de middag kon iedereen naar eigen inzicht besteden. Het wereldberoemde kerkje van El Rocío, met het beeld van de locale heilige maagd (la Blanca Paloma), verdiende toch ook wel een bezoekje.

Na de maaltijd stond er nog een avond-excursie op het programma. Geen vleermuizen deze keer, maar misschien, héél misschien, zou de moorse nachtzwaluw al wel terug zijn uit z'n overwinteringsgebied en zich laten horen. We hoorden geen nachtzwaluw, maar wel een hoop andere leuke dingen, zoals uilen, grielen, en een avondconcert van veenmollen, ook heel bijzonder. Je ziet ze bijna nooit, maar een geluid dat ze produceren; enorm!

 

Dag 8, zondag 13 april

Dit moest de dag worden van de herkansingen. Het plan was om nu met onze eigen busjes vrij snel naar het bezoekerscentrum Jose Antonio Valverde te rijden, zodat we de reigerkolonie op ander moment van de dag en onder andere lichtomstandigheden zouden treffen. En verder stelden we ons ten doel vandaag op zoek te gaan naar "de griel". Maar dat hoefde niet, bijna onmiddellijk, zonder enig gezoek, zomaar ineens waren ze er al. En een eindje verder nog meer, zo kwam er van het plan om "even snel" naar het bezoekerscentrum te rijden niet veel terecht. Maar de grielen waren alleszins de moeite waard. Ook het bezoek aan het centrum was weer leuk - al viel het een beetje tegen dat de stroom er uitgevallen was en we geen koffie konden drinken.

 

Het nogal onstuimige weer (wind, wolken, regen) maakte ook dat alles tamelijk onrustig was, bijzondere waarnemingen leverde dit bezoek niet op. En er was, bijna ongemerkt, een vreemd fenomeen opgedoken: competitie! Iemand zei een dag of wat geleden dat we toch eigenlijk moesten proberen het aantal vogelwaarnemingen (154) van de reis van 2002 te verbeteren. Maar dat hoefde al niet meer, de reis voor de onze had het aantal op 165 gebracht. Dat hadden we gisteren geëvenaard volgens Kees. En met nog twee dagen voor de boeg zag men wel kansen het te verbeteren. Daarnaast was er ook wel een beetje een gevoel van competitie tussen de beide busjes; in de voorste Kees met o.a. de 5 ervaren Drentse vogelaars, en dan telkens dat stemmetje door de mobilofoon "hebben jullie de ... ook gezien"?? Ja, wij zagen de ... ook, al vond een enkeling in het tweede busje (onterecht, overigens) dat onze voorgangers alle vogels wegjoegen. Wel, daar hadden we een creatieve oplossing voor.

 

Om te beginnen was de mooiste ralreiger van de hele Doñana voor ons! Hij stond daar, in z'n broedkleed, met z'n prachtige blauwe snavel, rustig aan de rand van de sloot, vlak naast het hek langs de weg. Johan manoeuvreerde het busje voorzichtig langszij en de reiger bleef mooi staan, druk bezig met het verschalken van een prooi en zich niets aantrekkend van die malloten in dat busje. De video-camera snorde, de fototoestellen klikten, de reiger ving een prooi, en nog één, en verplaatste zich een stukje, en nog een stukje en kwam daardoor nóg beter in beeld (zonder hek!), dus we filmden en fotografeerden lustig door, totdat het reigertje het wel genoeg vond en wegvloog.

 

Tja, we moesten zo langzamerhand wel weer terug naar El Rocío, dus we stapten maar in, met wat tegenzin, maar zeer voldaan door de leuke waarnemingen die onze afdwaling had opgeleverd. Het was onze laatste avond in El Rocío, dus we maakten de flessen leeg en de knabbels op tijdens het invullen van de lijst. Het programma van de volgende dag zouden we laten afhangen van het weer, er werden fikse buien verwacht. Misschien konden we 's morgens nog even over Doñana uitkijken, en dan langzaamaan vertrekken richting Antequera, onze laatste pleisterplaats. Onderweg zouden we in elk geval stoppen bij Laguna de Fuente de Piedra, voor de flamingo-kolonie.

 

Dag 9, maandag 14 april

Zo gezegd, zo gedaan. Ontbijten, inpakken, en alles in de busjes. Het was nog droog dus we liepen naar de uitkijkpost langs de oever van La Rocina, voor een laatste blik op de Coto de Doñana. Na een uurtje of zo kwam er een zeer dreigend uitziende bui aanzetten, een geweldig watergordijn dat zich snel onze kant uit verplaatste, dus we maakten dat we in de busjes kwamen! Precies op tijd, wij zaten droog en zagen hoe de straatjes en pleinen van El Rocío in enkele minuten veranderden in razendsnelle stroompjes en Kees met gevaar voor eigen leven een reuzensprong moest maken om eroverheen te komen!

 

Duidelijk tijd om te vertrekken en dus verlieten we, met enige weemoed, El Rocío en de Coto de Doñana. Onderweg hadden we nog een boeiende discussie of het nou een mannetje blauwe dan wel grauwe kiekendief was, die we uit de bosjes op zagen vliegen, maar eens werden we het niet. Volgens de verzamelde vogelervaring in busje no.1 was het een grauwe, dus een beetje morrend legden we ons daar dan maar bij neer. En verder lieten we ons gelaten rijden, wat duf na al die indrukwekkende dagen, tot we in Fuente de Piedra kwamen. Daar begon het zowaar weer te regenen, maar we waren wel toe aan een kopje koffie dus overvielen we een plaatselijk cafeetje, net onder lunchtijd, toch al afgeladen en dan ook nog zo'n club van 16 vogelaars erbij, een beetje dringen was het wel. Maar we kregen onze drankjes, en de bui trok intussen voorbij.

 

En daarna de Laguna. Je vraagt je af, na de geweldige ervaringen van de Coto de Doñana, of het niet zal tegenvallen, maar het was mooi, zo mooi. Flamingo's overal, de broedkolonie was weliswaar helemaal aan de overkant en slechts zichtbaar door de telescoop, maar over het hele wateroppervlak verspreid liepen van die roze "zuurstokjes", ook heel dichtbij. Het buiïge weer zorgde voor prachtige wolkenpartijen en heel apart licht, en we hielden het nog de hele tijd droog ook! Zo werd dit een geweldige (en passende) afsluiting van deze schitterende reis.

 

Later in het hotel kwam natuurlijk pas de echte afsluiting, met o.a. voor de laatste keer het invullen van de soortenlijst. Behalve vele andere leuke waarnemingen in de categorieën insecten, reptielen en zoogdieren, bedroeg de totaal "score" aan vogels maar liefst 172 soorten, en daar waren we best trots op! Het diner tenslotte was weer in stijl, met keurig gedekte tafels, vriendelijke bediening en weer drie, aparte, gangen - na de jeugdherbergachtige maaltijden in El Rocío was dit ook wel weer bijzonder prettig.

 

Dag 10, dinsdag 15 april

Deze laatste dag was maar kort, ontbijten, inpakken, en naar het vliegveld van Málaga, waar de meesten van ons (waaronder wij) zeer voldaan de terugreis naar Nederland aanvaarden!

l

 

 

 

 

 

Bezoekerscentrum Valverde, Doñana (© Kees Woutersen).

Blauwe eksters ten onze appels (© Magreet Prenger).

 

Onze Casa Rural in El Rocio

(© Kees Woutersen).

 

SOORTENLIJST

Vogelreis Doñana & Zuid-Spanje

Reisdata: 18 t/m   26 maart 2006

 

Reisleiders: Wil Luiijf & Kees Woutersen

VOGELS (161 soorten):

Fuut

Geoorde Fuut

Dodaars

Jan van Gent

Aalscholver

Ralreiger

Koereiger

Grote zilverreiger

Kl. zilverreiger

Kwak

Blauwe reiger

Purperreiger

Ooievaar

Zwarte ooievaar

Zwarte Ibis

Lepelaar

Flamingo

Wilde eend

Krakeend

Slobeend

Smient

Pijlstaart

Wintertaling

Zomertaling

Zwarte zee-eend

Krooneend

Tafeleend

Grijze wouw

Zwarte wouw

Rode wouw

Sperwer

Havik

Aasgier

Vale gier

Slangenarend

Blauwe kiekendief

Grauwe kiekendief

Bruine kiekendief

Buizerd

Steenarend

Spaanse keizerarend

Dwergarend

Havikarend

Visarend

Boomvalk

Torenvalk

Kleine torenvalk

Rode patrijs

Kwartel

Waterhoen

Meerkoet

Purperkoet

Steltkluut

Kluut

Griel

Vorkstaartplevier

Kievit

Bontbekplevier

Strandplevier    

Zilverplevier     

Goudplevier

Bonte strandloper

Kleine strandloper

Kemphaan

Tureluur

Groenpootruiter

Zwarte ruiter

Witgat

Grutto

Rosse grutto

Watersnip

Kokmeeuw

Audouinsmeeuw

Geelpootmeeuw

Kleine mantelmeeuw

Lachstern

Grote stern

Witwangstern

Houtduif

Turkse tortel

Monniksparkiet

Koekoek

Ransuil

Steenuil

Gierzwaluw

Vale gierzwaluw

Alpengierzwaluw

IJsvogel

Bijeneter

Hop

Groene specht

Grote bonte specht

Veldleeuwerik

Boomleeuwerik

Kuifleeuwerik

Kortteenleeuwerik

Kalanderleeuwerik

Rotszwaluw

Oeverzwaluw

Boerenzwaluw

Roodstuitzwaluw

Huiszwaluw

Graspieper

Witte kwikstaart

Grote gele kwikstaart

Gele kwikstaart

Winterkoning

Alpenheggemus

Roodborst

Nachtegaal

Gekraagde roodstaart

Zwarte roodstaart

Roodborsttapuit

Tapuit

Zwarte tapuit

Blauwe rotslijster

Merel

Zanglijster

Grote lijster

Snor

Graszanger

Cetti's zanger

Kleine karekiet

Baardgrasmus

Zwartkop

Kleine zwartkop

Bergfluiter

Fitis

Tjiftjaf

Vuurgoudhaan

Grauwe vliegenvanger

Bonte vliegenvanger

Kuifmees

Pimpelmees

Koolmees

Zwarte mees

Staartmees

Boomkruiper

Roodkopklauwier

Zuidelijke klapekster

Zwarte spreeuw

Gaai

Ekster

Blauwe ekster

Alpenkraai

Kauw

Raaf

Zwarte kraai

Ringmus

Huismus

Spaanse mus

Vink

Europese kanarie

Sijs

Groenling

Putter

Kneu

Cirlgors

Grijze gors

Rietgors

Grauwe gors

 

 

Overigen

X = gezien/gehoord

D = vleermuis-detector

† = dood gevonden

S = sporen/keutels/holen

 

 

ZOOGDIEREN :

Egel †

Pardellynx S

Genetkat S

Das S

Wild zwijn X

Edelhert X

Damhert X

Steenbok X

Bruine rat X

Konijn X

Iberische haas X

 

REPTIELEN EN AMFIBIËN:

Rugstreeppad X

Spaanse groene kikker X

Kaspische beekschildpad X

Muurgekko X

Spaanse muurhagedis X

Roodstaartfranjeteenhagedis X

Gladde slang X

P

SOORTENLIJST

Vogelreis Doñana & Zuid-Spanje

 

Reisdata: 24 maart t/m   01 april 2007

 

Reisleiders: Kees Woutersen

 

VOGELS   (163 soorten):

Fuut

Geoorde Fuut

Dodaars

Jan van Gent

Aalscholver

Ralreiger

Koereiger

Kleine zilverreiger

Grote zilverreiger

Kwak

Blauwe reiger

Purperreiger

Ooievaar

Zwarte ooievaar

Zwarte Ibis

Lepelaar

Flamingo

Wilde eend

Krakeend

Slobeend

Pijlstaart

Blauwvleugeltaling

Wintertaling

Zomertaling

Zwarte zee-eend

Krooneend

Tafeleend

Witkopeend

Grauwe gans

Zwarte wouw

Rode wouw

Sperwer

Aasgier

Vale gier

Slangenarend

Blauwe kiekendief

Grauwe kiekendief

Bruine kiekendief

Buizerd

Dwergarend

Havikarend

Visarend

Slechtvalk

Torenvalk

Kleine torenvalk

Rode patrijs

Kwartel

Waterhoen

Meerkoet

Knobbelmeerkoet

Purperkoet

Kraanvogel

Kleine trap

Scholekster

Steltkluut

Kluut

Griel

Vorkstaartplevier

Kievit

Bontbekplevier

Kleine plevier

Strandplevier    

Zilverplevier     

Drieteenstrandloper

Bonte strandloper

Kleine strandloper

Kemphaan

Tureluur

Groenpootruiter

Witgat

Grutto

Watersnip

Kokmeeuw

Audouinsmeeuw

Geelpootmeeuw

Kleine mantelmeeuw

Lachstern

Grote stern

Witwangstern

Witbuikzandhoen

Houtduif

Turkse tortel

Koekoek

Kuifkoekoek

Gierzwaluw

Vale gierzwaluw

Bijeneter

Hop

Groene specht

Grote bonte specht

Veldleeuwerik

Boomleeuwerik

Kuifleeuwerik

Tekla leeuwerik

Kortteenleeuwerik